Natura ma znaczenie

Bioróżnorodność to zróżnicowanie życia na Ziemi. Ta sieć żywych organizmów jest sercem natury – filtruje wodę, którą pijemy, zapyla uprawiane przez nas rośliny, oczyszcza powietrze, którym oddychamy, użyźnia glebę oraz dostarcza nam lekarstwa i wiele podstawowych surowców dla przemysłu.

Tracimy kontrolę nad sytuacją

Naukowcy są zgodni co do tego, że degradacja środowiska postępuje szybciej niż kiedykolwiek, i to we wszystkich częściach świata. Straty te są bezpośrednio powiązane ze zmianą klimatu i stanowią element ogólnego kryzysu ekologicznego. Skutki zanikania bioróżnorodności możemy zaobserwować już teraz, a sytuacja tylko się pogorszy, jeśli obecny trend się utrzyma.

Czy wiesz, że…?

  • Działalność człowieka doprowadziła już do znaczących zmian w trzech czwartych środowiska lądowego i dwóch trzecich środowiska wodnego.
  • Wydobywanie i przetwarzanie surowców oraz produkcja paliw i żywności odpowiada za 90 % strat w bioróżnorodności, a także połowę całkowitej emisji gazów cieplarnianych.
  • Obecnie potrzebowalibyśmy 1,6-krotności Ziemi, aby zaspokoić nasze coroczne potrzeby.

Dlaczego więc bioróżnorodność maleje?

Przyczynia się do tego utrata siedlisk, gospodarka rabunkowa, zmiana klimatu, zanieczyszczenie i obce gatunki inwazyjne. Jednak głównym powodem takiego stanu rzeczy jest niezrównoważona działalność człowieka. Zapotrzebowanie na surowce prowadzi do wycinki lasów, zmian sposobu użytkowania ziemi i niszczenia naturalnych siedlisk zwierząt na całym świecie.  

Główną przyczyną utraty bioróżnorodności w Europie jest zmiana sposobu użytkowania ziemi. Rolnictwo i gospodarka leśna prowadzone są coraz intensywniej, z wykorzystaniem coraz większej ilości substancji chemicznych, z mniejszymi odstępami między polami uprawnymi oraz mniejszym zróżnicowaniem upraw. Brak różnorodności oznacza między innymi dużo mniejszą populację owadów, a to z kolei przekłada się na spadającą liczebność ptaków.

Ponadto miasta i obszary miejskie stale się rozrastają, pozostawiając coraz mniej miejsca dla natury. Gdy pola uprawne i zabudowa miejska zaczynają wypierać przyrodę, cierpi na tym różnorodność biologiczna.

Czy to naprawdę takie ważne?

Utrata różnorodności biologicznej jest niebezpieczna zarówno dla społeczeństwa, jak i gospodarki. To…

  • problem dla biznesu, ponieważ bogactwa naturalne dostarczają zasoby ważne dla przemysłu,
  • kwestia bezpieczeństwa, gdyż utrata zasobów naturalnych, szczególnie w krajach rozwijających się, może prowadzić do konfliktów,
  • problem klimatyczny, bo niszczenie środowisk naturalnych przyspiesza globalne ocieplenie,
  • kwestia bezpieczeństwa żywności, ponieważ owady zapylające mają fundamentalne znaczenie dla naszego systemu żywieniowego,
  • problem etyczny, bo utrata bioróżnorodności uderza przede wszystkim w osoby najbiedniejsze, pogłębiając nierówności społeczne,
  • problem międzypokoleniowy, jako że pozbawiamy naszych potomków podstawowych zasobów,
  • problem moralny, ponieważ nie powinniśmy niszczyć planety, na której żyjemy,
  • kwestia zdrowia, gdyż natura oczyszcza powietrze, usuwa zanieczyszczenia i ochładza miasta.

Czy wiesz, że…?

  • Już teraz nawet 300 mln ludzi jest narażonych na większe ryzyko powodzi i huraganów z powodu utraty nadbrzeżnych siedlisk i zapewnianej przez nie ochrony
Co możesz zrobić?
Generic placeholder image

Jak możemy temu zapobiec?

Naukowcy podkreślają, że kluczową rolę odegra następne dziesięciolecie. Potrzeba istotnych zmian w naszym życiu, od pozyskiwania energii i sposobów wykorzystania ziemi po budynki, całe miasta, transport i produkcję żywności. Wszystko po to, aby najpóźniej do 2050 r. osiągnąć niemal zerową emisję netto. Unijną odpowiedzią na ten kryzys jest Europejski Zielony Ład.

Większość niezbędnych technologii już istnieje, ale musimy zacząć stosować je na szerszą skalę. Konieczne jest ich sprawne wdrażanie, stosowanie czystszych źródeł energii, ograniczenie wycinki lasów, lepsze zarządzanie ziemią i przejście na zrównoważone rolnictwo.  Więcej przedsiębiorstw musi zdać sobie sprawę, że polegają na zasobach naturalnych w zakresie produkcji żywności, włókien i materiałów budowlanych. Muszą przyjąć modele konsumpcji i produkcji wspierające ochronę oraz zrównoważone eksploatowanie różnorodności biologicznej.

Jak Europa rozwiązuje ten problem?

W ramach nowego Zielonego Ładu władze europejskie stawiają przed sobą trzy priorytety w nowej strategii ochrony bioróżnorodności: ochrona różnorodności biologicznej przed przyszłymi szkodami, usunięcie dotychczasowych zniszczeń oraz uwzględnienie bioróżnorodności w innych istotnych obszarach polityki.

Na arenie międzynarodowej UE jest głównym promotorem działań na rzecz ochrony bioróżnorodności i zrównoważonej eksploatacji zasobów naturalnych. Każdego roku na ochronę bioróżnorodności w krajach rozwijających się przeznaczanych jest ponad 350 mln euro. Odbywa się to w ramach programów skupionych bezpośrednio na różnorodności biologicznej oraz programów promujących ją w innych sektorach. Przykładowo w 2018 r. UE sfinansowała 66 obszarów chronionych w 27 krajach Afryki Subsaharyjskiej.

W październiku 2020 r. w Kunming w Chinach Europa będzie starała się ustalić wraz z innymi światowymi liderami wspólne cele mające na celu ochronę różnorodności biologicznej. Będzie to odpowiednik porozumienia paryskiego, którego celem jest ograniczenie globalnego ocieplenia do wartości poniżej 1,5°C. W trakcie 15. konwencji o bioróżnorodności (CBD COP 15) ocenione zostaną dotychczasowe postępy w realizacji światowych celów w zakresie ochrony różnorodności biologicznej. Ponadto przyjęte bedą nowe, ambitniejsze cele na kolejne dziesięciolecie.

Generic placeholder image

Co możesz zrobić?


Obywatele

  • Wychodź na świeże powietrze i ciesz się naturą! Odwiedź obszar Natura 2000 w pobliżu swojego miejsca zamieszkania
    https://natura2000.eea.europa.eu/#
  • Zaangażuj się w jakiś obywatelski projekt naukowy
  • Sprawdź, jak skutecznie wdrażane jest prawo UE w zakresie ochrony przyrody w Twoim kraju (patrz odpowiedni rozdział raportu)
    https://ec.europa.eu/environment/eir/country-reports/index_en.htm
  • Staraj się ograniczyć konsumpcję zasobów. Uświadom sobie, jaki wpływ na przyrodę ma Twój styl życia, podejmij jedno z wyzwań i spróbuj coś zmienić
    https://www.anatomyofaction.org/
  • Wywieraj presję na polityków. Apeluj do liderów politycznych, aby w październiku 2020 r. zawarli w Kunming w Chinach silne i ambitne globalne porozumienie w sprawie ochrony oraz rewitalizacji natury
    https://explore.panda.org/voice

Firmy

Wiele firm rozumie dziś, jak ogromne znaczenie ma sprawdzanie i rozliczanie wpływu ich działalności na kapitał przyrodniczy i usługi ekosystemowe, a także ich zależności od obu tych elementów. Przedsiębiorcy zdają sobie sprawę, jak takie działania mogą pomóc im w ocenie ryzyka finansowego oraz dać im dostęp do kompleksowych pomiarów zrównoważonego rozwoju na miarę XXI w.

Korzyści dla firm są następujące:

  • długofalowa rentowność modeli biznesowych,
  • oszczędności,
  • większa efektywność operacyjna,
  • zwiększenie udziału w rynku,
  • dostęp do nowych rynków, produktów i usług,
  • przewidywalne i stabilne łańcuchy dostaw,  
  • lepsze relacje z udziałowcami i klientami.

Europejscy liderzy finansowi opracowują metodologie mierzenia wpływu swej działalności na środowisko naturalne już na poziomie portfolio.

Więcej firm powinno przyjmować modele konsumpcji i produkcji wspierające ochronę oraz zrównoważone eksploatowanie różnorodności biologicznej. Działalność z poszanowaniem bioróżnorodności będzie podobać się klientom i przynosić nowe możliwości biznesowe.

Dołącz do Platformy Biznes i Bioróżnorodność oraz korzystaj z doświadczenia innych: https://ec.europa.eu/environment/biodiversity/business/index_en.htm

Miasta

Weź udział w Zielonym Tygodniu UE!

Od maja do połowy czerwca w całej Europie odbędą się liczne wydarzenia dotyczące tej kwestii. Ich tematem przewodnim będzie spojrzenie na różne wyzwania związane z naturą i bioróżnorodnością.

Wydarzenia te będą stanowić okazję do wymiany poglądów, uczenia się i wyrażenia opinii na ważne dla Ciebie tematy. Zachęcamy do udziału w wydarzeniu odbywającym się w pobliżu Twojego miejsca zamieszkania oraz dołączenia do #EUGreenWeek w portalach społecznościowych.

Możesz również oglądać transmisję z konferencji w Brukseli na żywo w internecie.