Περιβαλλοντικά ζητήματα

Η βιοποικιλότητα είναι η ποικιλία της ζωής στη Γη. Αυτός ο ιστός ζώντων ειδών είναι η καρδιά της φύσης, καθώς καθαρίζουν το νερό που πίνουμε, γονιμοποιούν τις καλλιέργειές μας, καθαρίζουν τον αέρα που αναπνέουμε, ρυθμίζουν το κλίμα, διατηρούν γόνιμα τα εδάφη μας, μάς παρέχουν φάρμακα και πολλά από τα βασικά δομικά στοιχεία για τη βιομηχανία.

Παρόλα αυτά, χάνουμε τη φύση όπως ποτέ άλλοτε

Όλοι οι επιστήμονες συμφωνούν ότι χάνουμε τη φύση όπως ποτέ άλλοτε, σε όλα τα μέρη του κόσμου. Αυτή η απώλεια συνδέεται άρρηκτα με την κλιματική αλλαγή και αποτελεί μέρος μιας γενικής οικολογικής κρίσης. Οι επιπτώσεις από την απώλεια της βιοποικιλότητας έχουν ήδη κάνει την εμφάνισή τους και θα επιδεινωθούν εάν η τάση αυτή συνεχιστεί.

Ήξερες ότι:

  • Η ανθρώπινη δράση έχει πλέον μεταβάλει σημαντικά τα τρία τέταρτα του χερσαίου περιβάλλοντος και τα δύο τρίτα του θαλάσσιου περιβάλλοντος;
  • Η εξόρυξη και η επεξεργασία υλικών, καυσίμων και τροφίμων είναι ο λόγος που κρύβεται πίσω από το 90 % της απώλειας βιοποικιλότητας και για το ήμισυ όλων των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου;
  • Θα χρειάζονταν πλέον 1,6 Γαίες για να καλυφθούν οι απαιτήσεις που έχουμε από τη φύση κάθε έτος;

Γιατί λοιπόν χάνουμε τη βιοποικιλότητα;

Η απώλεια ενδιαιτημάτων, η υπερεκμετάλλευση, η κλιματική αλλαγή, η μόλυνση και τα χωροκατακτητικά ξένα είδη είναι παράγοντες που συμβάλλουν στην απώλεια της βιοποικιλότητας. Ωστόσο, η βασική αιτία είναι οι μη βιώσιμες ανθρώπινες δραστηριότητες. Η ζήτηση για νέους πόρους οδηγεί στην αποψίλωση των δασών, σε μεταβαλλόμενες μορφές χρήσης γης και στην καταστροφή των φυσικών ενδιαιτημάτων σε ολόκληρη την υφήλιο.  

Στην Ευρώπη, η κύρια αιτία απώλειας της βιοποικιλότητας είναι η αλλαγή στη χρήση γης. Οι πρακτικές γεωργικής καλλιέργειας και δασοκομίας έχουν γίνει πιο εντατικές, με περισσότερα χημικά πρόσθετα, λιγότερο χώρο μεταξύ των αγρών και λιγότερες ποικιλίες καλλιεργειών. Αυτή η έλλειψη ποικιλίας συνεπάγεται, για παράδειγμα, πολύ λιγότερα έντομα και κατά συνέπεια λιγότερα πτηνά.

Οι πόλεις και οι αστικές περιοχές έχουν επίσης επεκταθεί υπερβολικά, αφήνοντας λιγότερο χώρο για τη φύση. Και όταν οι γεωργικές εκτάσεις και η αστική ανάπτυξη δεν αφήνουν περιθώρια για τη φύση, το αποτέλεσμα είναι η απώλεια βιοποικιλότητας.

Έχει όμως πραγματικά σημασία;

Η απώλεια βιοποικιλότητας είναι επικίνδυνη για την κοινωνία και την οικονομία μας. Είναι:

  • επιχειρηματικό ζήτημα, διότι το φυσικό κεφάλαιο παρέχει άκρως σημαντικούς πόρους στη βιομηχανία·
  • ζήτημα ασφάλειας, καθότι η απώλεια φυσικών πόρων, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις·
  • κλιματικό ζήτημα, διότι η καταστροφή των φυσικών ενδιαιτημάτων επιταχύνει την υπερθέρμανση του πλανήτη·
  • ζήτημα επισιτιστικής ασφάλειας, διότι οι επικονιαστές παίζουν ζωτικό ρόλο στο διατροφικό μας σύστημα·
  • ζήτημα δεοντολογίας, καθότι η απώλεια της βιοποικιλότητας πλήττει περισσότερο τους φτωχότερους, επιδεινώνοντας τις ανισότητες·
  • διαγενεαλογικό ζήτημα, επειδή κλέβουμε από τους απογόνους μας ζωτικούς πόρους·  
  • ζήτημα ηθικής, διότι δεν θα έπρεπε να καταστρέφουμε τον πλανήτη που ζούμε,
  • ζήτημα υγείας, διότι η φύση βελτιώνει την ποιότητα του αέρα, μειώνει την έκθεση σε ρύπους και δροσίζει τις πόλεις μας.

Ήξερες ότι:

  • Έως και 300 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν ήδη μεγαλύτερο κίνδυνο πλημμυρών και τυφώνων λόγω της απώλειας παράκτιων οικοτόπων και προστασίας;
Τι μπορείς να κάνεις?
Generic placeholder image

Πώς μπορούμε να σταματήσουμε αυτήν την απώλεια;

Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι τα επόμενα d;eka χρόνια είναι κρίσιμα. Χρειαζόμαστε ριζικές αλλαγές στον τρόπο ζωής μας, από το ενεργειακό μας σύστημα και τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε τη γη, μέχρι τα κτίρια, τις πόλεις, τις μεταφορές και τα τρόφιμα, έτσι ώστε να φτάσουμε σε σχεδόν μηδενικές εκπομπές μέχρι το 2050 ή νωρίτερα. Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι η απάντηση της ΕΕ σε αυτή την κρίση.

Οι περισσότερες από τις απαιτούμενες τεχνολογίες υπάρχουν ήδη, αλλά πρέπει να τις χρησιμοποιήσουμε πιο εκτεταμένα. Πρέπει να τις θέσουμε γρήγορα σε εφαρμογή, να χρησιμοποιούμε καθαρότερες πηγές ενέργειας, να μειώσουμε την αποψίλωση των δασών, να διαχειριζόμαστε καλύτερα τη γη και να στραφούμε προς τη βιώσιμη γεωργία.  Περισσότερες επιχειρήσεις πρέπει να συνειδητοποιήσουν ότι εξαρτώνται από τους φυσικούς πόρους για τρόφιμα, ίνες και δομικά υλικά. Πρέπει να υιοθετήσουν καταναλωτικά και παραγωγικά πρότυπα που υποστηρίζουν τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας.

Τι κάνει η Ευρώπη για την επίλυση του προβλήματος;

Στο πλαίσιο της Νέας Πράσινης Συμφωνίας, η Ευρώπη διακηρύσσει τη σταθερή της προσήλωση σε τρεις προτεραιότητες όσον αφορά μια νέα στρατηγική για τη βιοποικιλότητα: προστασία της βιοποικιλότητας από μελλοντική ζημία, αποκατάσταση των ζημιών που έχει ήδη υποστεί και διασφάλιση ότι η ανησυχία για τη βιοποικιλότητα αποτελεί κεντρικό στοιχείο όλων των άλλων συναφών τομέων χάραξης πολιτικής.

Σε διεθνές επίπεδο, η ΕΕ αποτελεί σημαντικό υποστηρικτή της προστασίας της βιοποικιλότητας και της βιώσιμης χρήσης των φυσικών πόρων. Αξιοποιεί περισσότερα από 350 εκατ. ευρώ ετησίως για τη βιοποικιλότητα στις αναπτυσσόμενες χώρες, μέσω προγραμμάτων που εστιάζουν άμεσα στη βιοποικιλότητα και προγραμμάτων για την συνεκτίμηση της διάστασης της βιοποικιλότητας σε άλλους τομείς. Για παράδειγμα, το 2018, η ΕΕ χρηματοδότησε 66 προστατευόμενες περιοχές σε 27 χώρες της υποσαχάριας Αφρικής.

Στόχος της Ευρώπης είναι να υπάρξει συμφωνία των παγκόσμιων ηγετών σε έναν συνολικό στόχο για την προστασία της βιοποικιλότητας στο Κουνμίνγκ της Κίνα τον Οκτώβριο του 2020. Αυτό θα είναι το ισοδύναμο του στόχου του 1,5° που συμφωνήθηκε στο Παρίσι. Αυτή η 15η διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης για τη Βιολογική Ποικιλότητα (CBD COP 15) θα εξετάσει την πρόοδο επίτευξης των σημερινών παγκόσμιων στόχων για τη βιοποικιλότητα και θα αυξήσει τις προσδοκίες για τα επόμενα δέκα χρόνια.

Generic placeholder image

Εγώ τι μπορώ να κάνω;


Πολίτες

  • Βγείτε έξω και χαρείτε τη φύση! Επισκεφθείτε μια περιοχή Natura 2000 που βρίσκεται κοντά σας
    https://natura2000.eea.europa.eu/#
  • Συμβάλλετε στην επιστημονική εργασία ενός πολίτη
  • Διαπιστώστε πόσο καλά εφαρμόζονται στη χώρα σας οι νόμοι της ΕΕ για την προστασία της φύσης (βλ. σχετική ενότητα της έκθεσης)
    https://ec.europa.eu/environment/eir/country-reports/index_en.htm
  • Προσέχετε τους πόρους που καταναλώνετε. Μάθετε για τον αντίκτυπο που έχουν οι επιλογές του τρόπου ζωής σας στη φύση, αντιμετωπίστε μία από τις προκλήσεις και κάντε μια αλλαγή
    https://www.anatomyofaction.org/
  • Ασκήστε πίεση στους φορείς χάραξης πολιτικής. Καλέστε τους πολιτικούς ηγέτες να συνάψουν μια ισχυρή και φιλόδοξη παγκόσμια συμφωνία για την προστασία και την αποκατάσταση της φύσης τον Οκτώβριο του 2020 στο Κουνμίνγκ της Κίνας
    https://explore.panda.org/voice

Επιχειρήσεις

Πολλές εταιρείες αναγνωρίζουν πλέον τη σημασία της αξιολόγησης, της αποτίμησης και της καταγραφής του αντικτύπου τους, καθώς και της εξάρτησης τους από το φυσικό κεφάλαιο και τις υπηρεσίες οικοσυστήματος. Κατανοούν πώς αυτό μπορεί να τους βοηθήσει να αξιολογήσουν τον οικονομικό κίνδυνο και να τους εξοπλίσει με ένα ολοκληρωμένο σύστημα μέτρησης της βιωσιμότητας για τον 21ο αιώνα.

Τα πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις περιλαμβάνουν:

  • μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των επιχειρηματικών μοντέλων·
  • εξοικονόμηση κόστους·
  • αύξηση της λειτουργικής αποδοτικότητας·
  • αυξημένο μερίδιο αγοράς·
  • πρόσβαση σε νέες αγορές, προϊόντα και υπηρεσίες·
  • προβλέψιμες και σταθερές εφοδιαστικές αλυσίδες, και  
  • καλύτερες σχέσεις με τους ενδιαφερόμενους φορείς και τους πελάτες.

Οι ευρωπαίοι πρωτοπόροι στον οικονομικό κλάδο αναπτύσσουν μεθοδολογίες για τη μέτρηση των επιπτώσεών τους σε επίπεδο χαρτοφυλακίου.

Περισσότερες εταιρείες πρέπει να υιοθετήσουν καταναλωτικά και παραγωγικά πρότυπα που υποστηρίζουν τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιοποικιλότητας. Μια φιλική για τη βιοποικιλότητα προσέγγιση θα δημιουργήσει υπεραξία για τους πελάτες, προσφέροντας νέες εμπορικές ευκαιρίες για όλους.

Μεταβείτε στην πλατφόρμα επιχειρήσεων και βιοποικιλότητας και μάθετε από την εμπειρία τους: https://ec.europa.eu/environment/biodiversity/business/index_en.htm

Πόλεις

  • Κάντε ένα τεστ για το πόσο βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον είναι η πόλη σας
    https://webgate.ec.europa.eu/greencitytool/home/
  • Εμπνευστείτε από την ιστορία της Λισαβόνας, της Ευρωπαϊκής Πράσινης Πρωτεύουσας για το 2020
    https://lisboagreencapital2020.com/en/
    Είναι η αναγνώριση των προσπαθειών που διήρκεσαν πάνω από μια δεκαετία,προκειμένου η Λισαβόνα να μετατραπεί σε μια πιο πράσινη και φιλική πόλη για τους ανθρώπους.
  • Δείτε τις συμβουλές όσων εργάζονται ήδη αρμονικά με τη φύση, προκειμένου οι πόλεις τους να γίνουν πιο ευημερούσες, χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς, και καλύτεροι τόποι διαβίωσης και εργασίας
    https://webgate.ec.europa.eu/greencitytool/topic/nature/guidance

Συμμετέχετε στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Εβδομάδα!

Από τον Μάιο έως τα μέσα Ιουνίου θα πραγματοποιηθούν πολυάριθμες εκδηλώσεις σε όλη την Ευρώπη. Σε αυτές θα εξεταστούν διάφορες προκλήσεις όσον αφορά τη φύση και τη βιοποικιλότητα.

Οι εκδηλώσεις αυτές θα σας δώσουν την ευκαιρία να ανταλλάξετε απόψεις, να ενημερωθείτε και να έχετε λόγο σε θέματα που είναι σημαντικά για εσάς. Γιατί δεν συμμετέχετε σε μια εκδήλωση που πραγματοποιείται στην περιοχή σας ή στο #EUGreenWeek στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;

Μπορείτε επίσης να παρακολουθήσετε το συνέδριο των Βρυξελλών μέσω διαδικτυακής μετάδοσης.